Türkiye’de sayıları hızla artan sahte yaşam koçları, yurtdışından aldıkları akademik geçerliliği olmayan sertifikalarla devasa bir kayıt dışı ekonomi oluşturdu. Vatandaştan toplanan milyonlarca lira, “eğitim bedeli” adı altında hiçbir vergiye tabi olmadan yurtdışına transfer ediliyor.
Sosyal medya üzerinden “spiritüel danışmanlık”, “enerji uzmanlığı” ve “yaşam koçluğu” maskesiyle yürütülen faaliyetler, ülke ekonomisinde telafisi güç bir gedik açıyor. Bilimsel dayanağı bulunmayan uydurma eğitimlerle insanların umutlarını sömüren bu yapı, kazandığı paraları yasal denetimin dışına çıkararak doğrudan yurtdışındaki merkezlerine pompalıyor.
Uydurma Sertifikalarla Döviz Transferi
Sözde yaşam koçlarının en büyük dayanağı, yurtdışı merkezli ancak akademik dünyada karşılığı olmayan platformlardan aldıkları “uydurma” belgeler. Bu şahıslar, Türkiye’de verdikleri eğitimlerin gelirlerini, “üst lisans ücreti” veya “sertifika onay bedeli” gibi kılıflarla yurtdışındaki eğitmenlerine ya da kurumlara gönderiyor. Böylece Türkiye’de üretilen sermaye, hiçbir katma değer sağlamadan döviz bazlı olarak sınır dışına kaçırılıyor.
Vergisiz Kazanç ve Kayıt Dışı Ekonomi
Bu sözde uzmanların büyük bir kısmı, resmi bir işletme açmadan faaliyet gösteriyor. Fatura kesmeyen, vergi beyannamesinde bulunmayan ve ödemeleri elden ya da kişisel hesaplar üzerinden kabul eden bu kişiler, devletin vergi sistemini tamamen devre dışı bırakıyor. Milyarlarca liralık bu kontrolsüz nakit akışı, haksız kazancın yanı sıra ciddi bir vergi kaybına ve mali suçlara zemin hazırlıyor.
Sermaye Göçü ve Suç Teşkil Eden Transferler
İnsanları “bolluk ve bereket” vaadiyle ikna edenlerin, aslında ülke sermayesini yurtdışına transfer eden birer aracı olduğu görülüyor. Denetimsiz dijital kanallar üzerinden yapılan bu transferler, döviz çıkışını hızlandırırken Türk lirasının ekonomideki gücüne de zarar veriyor. Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından takip edilmesi gereken bu trafik, “eğitim” adı altında meşrulaştırılmaya çalışılan bir finansal suç ağını işaret ediyor.
Denetim Mekanizmaları Harekete Geçmeli
Yaşam koçluğu adı altında yürütülen bu “umut ticareti”nin mali ve hukuki bir disipline sokulması artık bir zorunluluk. Hem vatandaşların ekonomik olarak mağdur edilmemesi hem de milli servetin uydurma eğitimler aracılığıyla yurtdışına akıtılmaması için sıkı bir denetim şart. Vergi ödemeyen, uydurma belgelerle insanları kandıran ve parayı yurtdışına kaçıran bu yapıların faaliyetlerine son verilmesi, ekonomik güvenliğin bir parçasıdır.
